Verder met Kwartiermaken – Doortje Kal

 12,50

Een verslag van vijf kritische dialogen die door bijzonder lector Kwartiermaken Doortje Kal afgelopen jaar werden georganiseerd bij Hogeschool Utrecht.

Beschrijving

Gezien worden, meedoen in de wereld, ertoe doen: het zijn heel gewone menselijke verlangens. Maar vaak onhaalbare doelen voor mensen die om wat voor reden dan ook in de marge van de samenleving zijn beland. Kwartiermaken richt zich op het aan de orde stellen en wegnemen van maatschappelijke blokkades om aan dat verlangen gestalte te geven, op een wijze die recht doet aan zowel de kracht als de kwetsbaarheid van de mensen om wie het gaat.

Nu de overheid de participatiesamenleving heeft afgekondigd ontstaan daarvoor nieuwe kansen, maar er doemen ook nieuwe gevaren op. Welke deze gevaren zijn, en wat ervoor nodig is om de kansen aan te grijpen, vormde één van de rode draden in de vijf kritische dialogen die door bijzonder lector Kwartiermaken Doortje Kal afgelopen jaar werden georganiseerd bij Hogeschool Utrecht. Deze hadden als doel kennis, inzichten en opvattingen vanuit meerdere perspectieven bij elkaar te brengen over thema’s die met inclusie te maken hebben, zoals de zichtbaarheid van mensen die gebukt gaan onder uitsluiting, de rol van kunst daarbij, de betekenis van ‘burgervriendschap’, wijkgericht werken, inclusieve economie, eigen regie, en het belang van diversiteit.

In deze bundel wordt verslag gedaan van deze dialogen, gevolgd door een reflectie over het besprokene door Doortje Kal, alsmede een aantal beschouwingen, verdiepingen en praktijktoepassingen van de hand van betrokken auteurs. De dialogen leveren een agenda op voor de komende jaren. We willen immers, zonder voorbij te gaan aan fricties en ongemakkelijkheden, verder met kwartiermaken en alles waar dat voor staat, op weg naar de oprechte verwelkoming van diversiteit.


Blz. : 204
Verschenen : december 2013
ISBN : 978-90-78761-38-9

Over Doortje Kal

Meer boeken uit clientperspectief

Beoordelingen

  1. admin

    bron : Frans Brinkman

    Doortje Kal, Rutger Post en Jean Pierre Wilken (red.) (2013). Verder met kwartiermaken – naar de verwelkoming van het verschil. Amsterdam: Tobi Vroegh, 204 p. € 17,50
    ISBN 978-90-78761-38-9

    Frans Brinkman
    Publicist. Voorheen o.a. sociaal-psychiatrisch verpleegkundige, docent en trainer.

    De bundel van Doortje Kal en haar collega’s en vele anderen is een van de resultaten van haar bijzonder lectoraat Kwartiermaken aan Hogeschool Utrecht. Een sociaal en maatschappelijk aspect in het denken en het handelen met en voor mensen met chronische psychiatrische problemen en verstandelijke beperkingen is bepaald niet nieuw. De bundel is niettemin om twee redenen actueel. De ene is dat de bundel niet eenkennig is: diverse benaderingswijzen komen aanbod en ze hebben gemeen dat ze op de een of andere manier aan Kwartiermaken doen. Kwartiermaken claimt geen monopolie. De andere reden is de politieke, beleidsmakende actualiteit van de zogenaamde participatie maatschappij. Hierin speelt de overheveling van taken van de landelijke overheid naar de gemeenten en eventueel regio’s een grote rol. De gedachte is beleid en de uitvoering ervan dichter bij de burgers te brengen. Burgers aansporen tot elkaar te helpen en eigen krachten aan te wenden. Er is verzet tegen: burgers doen al veel voor elkaar en de lokale ambtenaren krijgen een gekort budget en zijn onkundig.

    De bundel is geen politiek pamflet. De auteurs hebben her en der politieke invalshoeken maar houden zich op afstand van dagelijks gekrakeel. De bundel is optimistisch én kritisch: wenkende perspectieven van goede praktijken, met de kanttekening dat niet iedereen in dezelfde mate zelfstandig kan participeren – kleinschaligheid en zorg op maat zijn en blijven dan noodzakelijk. In het laatste geval is de bundel een uitnodiging om de ‘vreemde ander’ als een gewoon mens te zien, en om elkaar aan te spreken op interesses, talenten, pijn en moeite. De bundel had ook ‘Lof der zichtbaarheid’ kunnen heten: toon hoe je (anders) bent. Die titel was al bezet door de Vlaamse filosoof Rudi Visker die in het boek ruim gewaardeerd wordt.

    De ondertitel van Verder met kwartiermaker is ‘naar de verwelkoming van verschil’. De compacte bundel van krap 200 pagina’s is zeer rijk aan informatie en verwijzingen. Een keur aan schrijvers (onderzoekers, kunstenaars, ervaringsdeskundigen, welzijnswerkers en studenten heeft mogelijk maar één boodschap: met een psychische of verstandelijke beperking maatschappelijke aansluiting vinden, wil niet zeggen dat je ‘normaal’ moet worden. Wel dat je gezien wilt worden. Kwartiermaken is ruimte scheppen. Doortje Kal spreekt graag van een gastvrije samenleving. Dit geldt voor wonen, werken, recreatie,
    relaties. Met de vele co-auteurs en de co-auteurs/redacteuren wordt de vinger aan de pols gehouden. Hoe het ook mag heten (rehabilitatie, integratie, empowerment, zelforganisatie, presentie, ‘community art’), gastvrijheid houdt in dat wat vreemd lijkt wordt aanvaard. Niet klakkeloos, niet zonder hulp, inclusief professionele, maar wel met ontvankelijkheid, communicatie en bevestiging.

    Het boek begint met een levendig verslag van vijf Kritische Dialogen, georganiseerd door Doortje Kal, met eveneens hier een zeer diverse bijdrage van ervaringsdeskundigen, professionals, studenten, artiesten. Aan bod komen: Lof der zichtbaarheid, Burgervriendschap, Wijkgericht werken, Inclusieve economie, Uitsluiting maakt ziek. Daarna volgen in het boek essays die tenminste indirect aan de dialogen gerelateerd zijn, met bijdragen uit Duitsland en België. De bijdragen – ook in de dialogen – zijn filosofisch getint, een relaas over een praktijk of een persoonlijke ervaring, inclusief Turken en
    Marokkanen. De dialogen en de essays zijn overwegend positief van aard. ‘We gaan ervoor!’ Kritiek wordt toch niet geschuwd. Er is veel te veel medicalisering (bijv. Ritalin bij jongeren) en te veel nadruk op de participatiemaatschappij. Het eerste is bekend, het tweede is actueel. Een hoofdstuk heet ‘Kwetsbaarheid gerehabiliteerd’. Populair gezegd: dan weet je wel hoe laat het is, er is weer ergens flink doorgeschoten doorbeleidsmakers. Onlosmakelijk aan de ‘Lof der zichtbaarheid’ verbonden is in de bundel de ‘Zichtbaarheid van de kwetsbaarheid’.

    Is het een boek om over te denken of een boek om iets mee te doen? De nadruk ligt op de vertelling, minder op de beschouwing. Het zijn verhalen over praktijken en ervaringen van deelnemers en professionals die met Kwartiermaken en nauw verwante benaderingswijzen te maken hebben. In bestaande praktijken zal dit een steun in de rug zijn, voor mensen die eraan willen beginnen een rijke inspiratiebron.

    Kunst komt regelmatig aan de orde. Dat komt weinig voor in min of meer sociaalwetenschappelijke boeken. De bundel van Kal c.s. voegt kunst en verwelkoming van verschil moeiteloos ineen. De afdeling CMV/SPH van Hogeschool Utrecht heeft daar een aandeel in, alsmede Community Arts en het festival ‘Vrede van Utrecht’. Van kwetsbaarheid kun je soms echt een kracht maken, vertellen de schrijvers. En kunst, zeker in de vorm van theater, is je letterlijk zichtbaar maken voor een publiek waardoor interactie mogelijk wordt.

    De beschrijving doet veel tekort aan het boek en daar begint de kritiek. Staat er niet te veel in? Je kunt je afvragen of er kritiek mogelijk is, maar ontbreekt er niettemin nog wat? Jawel, een omissie in het boek is de groep dak- en thuislozen. Ze overlappen in ruime mate deelnemers aan projecten voor Kwartiermaken (tijdelijke of chronische psychische problemen, verstandelijke beperkingen, verslaving). Ze overlappen tevens met zelforganisatie. Er zijn groepen dak- en thuislozen die het heft in eigen hand nemen, in goede samenwerking met professionele hulpverleners en gemeentelijke
    beleidsambtenaren. En met bedrijfsleven, sponsoren. Kwartiermakers bij uitstek.

    Een tweede, niet inhoudelijke, kritiek is dat de redactie inconsistent is. Het eerste deel van het boek ontlast de hoofdtekst door aanvullende informatie in de kantlijn te plaatsen. Die mooie opzet nodigt uit tot de tekst minstens twee keer te lezen, de tweede keer met de kantlijn-info erbij. In verdere hoofdstukken is dat helaas niet het geval, wat her en der leidt tot lange alinea’s met een hoge informatiedichtheid. Soms zijn hoofdstukken daarentegen nogal abrupt kort. De lezer stuit onverwacht op een gedicht (1 pag.) dat niet in de inhoudsopgave staat.
    De Belgische en Duitse praktijken hadden iets uitgebreider aan bod kunnen komen, ze hebben woorden die meer uitnodigend zijn, zoals onthaal, Gastfreundlichkeit, Gesellschaft dan het Nederlandse opvang, gastvrijheid, samenleving.

    De kritische noten zijn details. Wellicht nuttig bij een tweede druk. Het boek is zeer aan te bevelen voor SPH/CMV-studenten en hun docenten – het leent zich goed voor een onderwijsmodule. Als gezegd kunnen professionals er steun en inspiratie aan ontlenen. Medewerkers van gemeenten die mogelijk niet vertrouwd zijn met onder meer zelforganisatie en met praten met ‘patiënten’ kunnen in het boek de brug vinden naar de kwetsbare burger die eveneens burgerkracht en burgervriendschap nastreeft – het pleidooi is voor een gedeelde agenda.

  2. admin

    bron : Journal of Social Intervention 2014

    ‘De bundel is geen politiek pamflet. De auteurs hebben her en der politieke invalshoeken, maar houden zich op afstand van dagelijks gekrakeel. De bundel is optimistisch èn kritisch en zeer rijk aan informatie en verwijzingen. Een keur aan schrijvers heeft mogelijk maar een boodschap: met een psychische of verstandelijke beperking maatschappelijk aansluiting vinden, wil niet zeggen dat je “normaal” moet worden. Wel dat je gezien wilt worden. Kwartiermaken is ruimte scheppen.

    Lees de volledige recensie op: http://www.kwartiermaken.nl/publicaties/

Een beoordeling toevoegen

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.